louis pons braking wave

louis pons world ballet day 2015

Iemand iets onprettigs vertellen is niet leuk. Ik hou er niet van, ik doe het bijna nooit en soms zou ik liever mijn tong af willen bijten dan door de zure appel heen. Maar weet je, de mensen tegen wie ik opkijk, zijn nooit de mensen die alleen maar vriendelijk zijn. En in een poging om dichter bij mezelf te komen, ben ik de afgelopen jaren steeds eerlijker geworden over wat ik vind en vooral wat ik niet vind.

Dat blijft lastig. Ik kan me namelijk zo goed voorstellen hoe de ander zich moet voelen! Het lukt me zakelijk gezien dan ook vaak beter dan bij familie of vrienden, maar oefening baart kunst. Er zijn een aantal dingen die ik heb geleerd of waarvan ik heb gemerkt dat ze het makkelijker maken om op een goede manier kritiek te geven. Als je het fijn vindt, dan deel ik die hieronder met je.

1. Soms is zwijgen, als je niet positief bent, al voldoende

Zwijgen is een hele goede oefening, heb ik gemerkt. Het maakt je bewuster van waar je wel en niet positief over wilt zijn. Als iemand iets vertelt, dan was vaak mijn eerste reactie om enthousiast mee te knikken en vervolgens het te beamen. Want zo steek je iemand in ieder geval een hart onder de riem, toch? Maar als je het er niet mee eens bent, dan maak je het jezelf alleen maar lastig. Het kan geen kwaad om gewoon je mond te houden als iemand iets zegt waar je het niet mee eens bent. Je kunt vriendelijk lachen, of – voor de geoefende criticaster – neutraal blijven kijken. De meeste mensen worden heel zenuwachtig van zelfs maar een paar microseconden stilte en gaan die ratelend en wel invullen (ik steek mijn hand hier ook op hoor). Maar inmiddels ben ik zo ver dat ik stiltes durf te laten vallen. En – wonder boven wonder – is het vaak de andere partij die dan uiteindelijk water bij de wijn doet.

2. Zorg dat je alleen je eigen rol speelt, als je kritiek geeft

Ik was heel goed in het bedenken wat jij dacht. En wat mijn woorden met jou zouden doen. En hoe je je dan zou voelen, en wat je werkelijk bedoelde als je dit of dat zei. Echt, als ik er even over nadenk, had ik die hele andere persoon niet nodig; want ik vulde zelf al alles in. Ten eerste werkt dat heel erg belemmerend voor jezelf, want zo durf je nooit iets te zeggen. Maar daarnaast laat je ondanks al je goede bedoelingen geen ruimte over voor de ander om zélf te bedenken hoe hij wil reageren. Misschien wel op een veel meer volwassen of minder emotionele manier dan je had verwacht.

3. Digitaal kritiek leveren? Schrap al je emoticons

Soms is het makkelijker om kritiek via een berichtje te sturen dan het in echt te zeggen, of kan het nou eenmaal niet anders omdat je iemand niet persoonlijk kunt spreken. “Ik vind het ontzettend vervelend’, met een knipoog (of nog erger, de knipoog met het kusje) erachter, lijkt dan een minder erge manier om iets te zeggen. Maar op zijn best vertroebelt een knipoog de boodschap en op zijn slechtst prikt de ontvanger er zo doorheen en verlies je juist respect omdat je niet voluit durfde te zeggen wat je op je hart had. Ik vind het persoonlijk veel sterker, als je óf kiest voor kritiek, je realiseert dat je kritiek geeft en de consequenties daarvan ook voor de volle 100% aanvaardt. Óf dat wat je wilde zeggen toch het appje, de reactie of mailtje niet waard was en je het laat voor wat het was. Adem in, adem uit, de wereld draait toch wel door.

4. Laat je emoties niet de overhand krijgen

Had ik al gezegd dat ik een emotioneel watje ben? Als ik voel dat iemand verdrietig is, dan zitten bij mij mijn tranen ook automatisch hoog. Maar als ik iets kritisch te zeggen heb, dan probeer ik dat toch altijd zo emotie-neutraal te doen. Emoties kosten veel energie, die je niet kunt gebruiken om het echte probleem op te lossen, dus teken je eigen Kyoto-verdrag en hou tranen en knuffelneigingen binnenboord. Geef iemand de ruimte en het respect om zelf te kiezen hoe om te gaan met wat je te zeggen hebt.

5. Sta in het gesprek letterlijk open

Omdat het soms zo lastig is om kritiek te geven kun je onbedoeld al in een defensieve houding gaan staan. Je kent het wel; armen over elkaar, gezicht in een kramp, of – als je het heel eng vindt – je juist bij voorbaat al klein maken. Maar als je iemand door je lichaamstaal alleen al laat weten, ‘dit wordt niks, je kunt zeggen wat je wilt maar ik vind dit nou eenmaal’, of juist wanneer je bang bent; ‘ik ga nu iets zeggen wat ik heel vervelend vind en loop alsjeblieft helemaal over me heen’, dan wordt het geen fijn gesprek. Mij helpt het om rechtop te gaan staan, met iets relatief groots in mijn handen (geen pen, maar een schrijfboekje ofzo) zodat ik niet snel mijn armen over elkaar doe en ook niet ga friemelen. En ik probeer heel bewust mijn gezicht ontspannen te houden.

6. Realiseer je dat je complimenten waardevoller zijn, als je niet altijd complimenteus bent

Het is zo fijn als iemand oprecht blij is met jouw compliment, het liefste strooi je er misschien de hele dag mee. Maar als je altijd positief bent, ook over dingen die je eigenlijk helemaal niet zo goed vindt, dan betekent het niet heel veel meer wanneer je zegt ‘supergoed gedaan!’ Als je af en toe laat zien dat je ook kritisch kunt zijn, dan wordt je waardering bijzonderder. Denk maar terug aan een compliment dat je je nog goed kunt herinneren: kwam dat van iemand die áltijd álles geweldig vindt? Of juist van iemand die ook minder positief durft te zijn?

Tot slot, geef jezelf net zoveel ruimte als de ander. Maak je niet kleiner, vertel wat je te vertellen hebt, open en oprecht zonder het weg te lachen of af te zwakken. Je hebt misschien geen invloed op wat de ander ermee doet, maar wel op hoe jij het brengt.

PS En anders kun je bedenken wat je dertig jaar oudere ik tegen je zou zeggen.

{Credits: foto’s Luis Pons Photography @abtofficial ballerina @elinamiettinen dress by @chong_cha}

2 comments on “Cursus kritiek geven voor watjes

  1. Julia

    Wat een mooi artikel, het is zo makkelijk om naar een ander te kijken en oh zo moeilijk om zelf kritiek te hebben. ik ga er altijd maar van uit dat ik de ander behandel zoals ik zelf behandeld wil worden en dat is met respect. Wil niet zeggen dat ik het nooit fout doe overigens ;-)

  2. Noraly Post author

    Daar heb je gelijk in; kritiek ontvangen is ook altijd even slikken. En met respect is altijd een goed uitgangspunt.

Leave a reply

required

CommentLuv badge